اسد الله معطوفى

918

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

ظهير الدين مرعشى مورخ همين دوران مىنويسد : « . . . چون مغولان به ولايات استراباد و مازندران و رستمدار روى آوردند ، آنجا را ويران ، اهالى را قتل‌عام و ابنيه‌ها را خراب نمودند كه هنوز تل‌هاى خاكى آن ويرانىها باقيست » . 15 پس از تسلط مغولان هم ، در زمان غازان خان و رقيب وى نوروز ، بلندىها و قلعه چناشك كبودجامه ( قسمت كوهساران شهرستان مينودشت استان گلستان فعلى ) ، شهرك نو و سلطان دوين استراباد محل زد و خوردهاى خونينى شدند . در قرن 8 و 9 ه يعنى در عهد حكمرانى تيموريان و حكومت سلطان ابو سعيد جدال و نبردهاى بين سياه‌پوشان استراباد با قشون‌هاى اعزامى سلطان به اوج خود رسيد . در زمان آخرين سلطان تيمورى يعنى سلطان حسين بايقرا نيز خطه استراباد و گرگان محل كشمكش‌ها ، جنگ و خونريزى بين آخرين شاهزادگان اين سلسله از جمله بديع الزمان ميرزا ، محمد حسين ميرزا ، محمد مومن ميرزا و مظفر حسين ميرزا شد . در طول اين مدت پشت سر هم قشون‌هاى اين شاهزادگان به ايالت استراباد آن زمان هجوم آورده و هر از چند گاهى اين ايالت را بين خود دست‌به‌دست مىكردند . در اين ميان اهالى وحشت‌زده اين ناحيه و نيز قشون شكست‌خورده كه قطعا از بين مردم استراباد هم گروهى به خدمت گرفته مىشدند ، از ترس جان به ارتفاعات و روستاها و قلاع آن پناه مىبردند . 16 حملات اوزبكان كه از اواخر دوره تيموريان ( حدود سال‌هاى 900 ه به بعد ) تا اواسط حكومت شاه طهماسب ( حدود 940 ه ) شدت گرفته و چندبار خراسان و استراباد را فتح كردند و پس از قتل و غارت ، حكام دست‌نشانده خويش را بر اين دو ايالت گماردند ، سبب شده بود كه اهالى به جنگل‌هاى كوهپايه‌اى و نيز روستاها و قلاع كوهستانى پناه ببرند . اعزام پىدرپى قشون قزلباش توسط سلاطين صفوى كه از سوى رزمندگان استراباد هم حمايت مىشدند ، تا مدت‌ها مثمرثمر نمىافتاد و پس از هر شكست به اطراف و اكناف از جمله نقاط كوهستانى عقب مىنشستند . شايد تعدادى از سنگ مزارهاى پرجلال و جبروت قبرستان هاى كوهستانى گرگان تاريخى متعلق به همين سرداران يا دلاوران كشته شده در اين نبردها بوده‌اند . در سال‌هاى 950 تا 970 ه بار ديگر اوزبكان به تهاجمات خويش افزودند . در مقابل